علیرغم وجود ذخایر زیاد "صدف کوهی" در گلستان استخراج این ماده معدنی ارزشمند توسط معدن کاران بدلایل فنی و مالی با مشکل روبروست .
"صدف کوهی" یک نوع ماده معدنی کرم تا سفید رنگ است که از تجمع سنگ و سختشدگی پوسته و اسکلت صدفها و شکم پایان و سرپایان تشکیل شده و در حقیقت به لایههای عظیم فسیل گوش ماهی که به سنگ تبدیل شده، اطلاق میشود.
در اصل به این ماده معدنی، "لوماشل "Lomashelیعنی سنگ آهکی که در داخل آن، فسیل صدف است، گفته میشود.
"صدف کوهی" یا "لوماشل"، میزان زیادی کربنات کلسیم دارد که میتوان از آن در صنایع مختلف از جمله داروسازی، تهیه مواد اتیلنی و پلیمری، صنایع ،PVCرنگسازی، مواد آرایشی و بهداشتی، کارخانجات قند، سیمان، ساخت ظروف ملامین، کلید و پریز، عایقهای رطوبتی و غیره استفاده نمود.
از سالهای دور، مرغداران سراسر کشور برای تامین کلسیم مورد نیاز مرغ و تخممرغ خود از پوسته صدفهای استحصالی از ساحل خزر بخصوص در ساحلی به طول ۲۰کیلومتر، از آستارا به تالش، به عنوان مکمل استفاده میکردند.
کشف این معادن در شرق استان گلستان با توجه به کمبود صدفهای خرد و وجود ناخالصیهای بیشمار، هماکنون توجه تامینکنندگان مکملهای غذایی دام و طیور را به خود معطوف کرده است.
عنصر کلسیم موجود در پودر صدف در استخوانسازی و انعقاد خون دام و طیور (بالاخص در گاوهای شیری و مرغهای تخمگذار) نقش عمدهای دارد و پودر صدف، یکی از مهمترین منابع تامینکننده این عنصر است.
به طور متوسط، درصد وزنی پودر صدف مورد استفاده در خوراک دام و طیور بین یک تا سه درصد است.
هماکنون در شرق استان گلستان و در حوزه شهرستان گنبدکاووس ۱۱معدن سنگ صدف کوهی شناسایی و واگذار شده که ذخیره قابل استخراج این معادن تاکنون ۱۶میلیون تن در گسترهای به مساحت بیش از ۳۰۰کیلومترمربع برآورد شده است.
شرکتهای "کانسار جویان، قزل صدف، نوید صدف و کانی پودر" واحدهایی صنعتی هستند که میتوانند سالانه حدود یکهزار تن سنگ صدف کوهی را در استان فرآوری کنند.
در ۹ماهه سال جاری از معادن صدف کوهی استان گلستان، ۱۸هزار و ۲۷۰تن صدف استخراج شده است.
با توجه به شرایط توپوگرافی منطقه و وضعیت استقرار ماده معدنی، روش استخراج از این معادن به شکل روباز و با ماشینآلات سنگین، امکانپذیر بوده و در محل کارخانه، فرآوری شده و در اندازههای گوناگون برای مصارف مختلف، عرضه میشود.
اندازه میکرونی (دانههای بیش از حد ریز که با چشم دیده نمیشود) این ماده معدنی به دلیل کور بودن رنگ آن، تنها به عنوان فیلتر استفاده میشود و به دلیل عدم وجود صنایع مرتبط در استان با وجود استقرار کارخانههای فرآوری میکرونی، بازار چندانی ندارد.
فعالیتهای در حال انجام فعلی و گسترده آینده این معادن، موجب بروز تحولی عظیم در اشتغال و سیمای منطقه محروم استان خواهد شد.
بهرهبردار معدن "غنچه حسن" در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، مهمترین مشکل فعلی در این معادن را آسفالت نبودن جادههای دسترسی به این معادن میداند و میگوید: شنی و آسفالت نبودن این جادهها، حمل و نقل مواد معدنی را در زمان بارندگی هوا، با مشکل روبهرو میسازد.
"علی علمشاهی" که در قالب شرکت معدنی "قزل صدف" در گنبدکاووس فعالیت دارد، کمبود بلدوزر برای کندن کلوخهای معدنی را از دیگر مشکلات استخراج این ماده معدنی در استان عنوان میکند.
وی میافزاید: بلدوزر مخصوص این کار در استان موجود نیست و اگر هم باشد، باید ساعتی ۶۰تا ۷۰هزار تومان کرایه پرداخت کنیم.
به گفته وی، این بلدوزر حدود ۲۰۰میلیون تومان قیمت دارد که خریداری آن هم بدون تسهیلات بانکی، مشکل است.
علمشاهی، طرح توسعه برای کارخانه را نیازمند منابع مالی دانسته و میگوید: در شرایط حاضر بیش از ظرفیت کارخانه داریم کار میکنیم و از مسوولان استان درخواست میکنیم که با این واحدها، همکاریهای لازم را داشته باشند.
"موسی قربانپور" مدیرعامل شرکت "نوید صدف گلستان" و بهرهبردار معدن "نگین صدف" در گنبدکاووس نیز میگوید: حکایت سازمان صنایع و معادن استان و بانکها و دیگر سازمانها که در زمره حامیان صنایع به شمار میروند، به این میماند که عدهای را آموزش کوهنوردی داده و رهسپار صعود میکنند و این جمع به دلیل کمبود منابع و انرژی لازم در میانه راه باز میمانند، اما این ارگانهای حامی، به جای تزریق انرژی و تخصیص منابع کافی، دوباره مبادرت به آموزش گروهی جدید میکنند تا دوباره از همان کوه بالا روند و نتیجه طبیعی، همان است که بر سر گروه اول آمده است.
قربانپور میافزاید: از آنجایی که آمار و کمیت پروانههای صادر شده از سوی سازمانها، تنها معیار و تلاش مدیران است، با آمار نادرست و اطلاعات ضعیفی که از بازار مصرف این مواد معدنی ارائه میشود، رهنمودهایی صادر میشود که نه تنها راهگشا نیست بلکه بعضا به دلیل اعتماد بخش خصوصی به نظریات کارشناسی مدیران، قدم در راهی گذاشته میشود که نه سعادت خودشان، تضمین است و نه استفاده از سرمایههای ملی، منجر به تولید و اشتغال میشود.
رئیس اداره امور معادن و اکتشافات معدنی سازمان صنایع و معادن گلستان میگوید: به دلیل انقباضی عمل کردن بانکها در سال ۸۷و همچنین سقوط قیمت نفت در بازار جهانی، فعلا منبعی برای دادن تسهیلات به صورت عام وجود ندارد.
"داریوش زیادلو" افزود: با توجه به کمبودهای موجود این سازمان در جهت ایجاد زیربناهای طرحهای معدنی از جمله برقرسانی و ایجاد جادههای ارتباطی به معادن، سعی و کوششهای بسیار خوبی انجام شده و پروژههای جدیدی برای امسال و نیز سالهای آتی در دست اقدام است.
به گفته وی، هماکنون عملیات آسفالت جاده ۳۰کیلومتری دسترسی به معادن صدف کوهی در منطقه "آقبند" گنبدکاووس از سوی پیمانکار سازمان صنایع و معادن استان انجام شده است.
زیادلو گفت: این پروژه از مصوبات سفر اول ریاست جمهوری به استان در اسفند ۸۴بوده که با هدف توسعه معدنکاری در استان، کاهش هزینههای تولید و حمل و نقل مواد معدنی و تسهیل در دسترسی به معادن، رفع محرومیت از منطقه، تسهیل در تردد مردم منطقه و اقتصادی نمودن بهرهبرداری از این معادن انجام شده است.
به گفته زیادلو، به منظور توسعه فعالیتهای معدنی از جمله معادن صدف کوهی، دو طرح مطالعاتی با نامهای "مدار فرآوری کانسارهای آهک صدفی" و "ارزیابی توسعه و بهرهبرداری کانسارهای سنگ آهک صدفی شمال شرق گنبدکاووس" مطالعه شده که اطلاعات آن در سازمان صنایع و معادن استان موجود است و در صورت تمایل سرمایهگذاران، این اطلاعات در اختیار آنها قرار میگیرد.
رئیس امور معادن و اکتشافات معدنی سازمان صنایع و معادن گلستان اضافه کرد: در صورت اصلاح طرح صیانت از جنگلها و هماهنگی دیگر قوانین موجود در دست مجریان ادارات ذیربط در راهاندازی معادن، بخش معدن میتواند فعالتر شود و در نتیجه سرمایهگذاران بیشتری را در این بخش جذب نماید